Dosya
Sümela Manastırı: Kayaya Asılı Bir Hikâye
"Bazı yapılar dağa yaslanır; Sümela ise dağın içinden çıkmış gibi."
Sümela Manastırı, Trabzon'un Maçka ilçesinde, Altındere Vadisi'nin yukarısında, sarp bir kayalığın yamacına inşa edilmiş. Uzaktan bakınca sanki dağın içinden çıkıyormuş gibi görünüyor. Ben 22 Ağustos'ta, öğleden sonra oradaydım; vadide hafif bir sis vardı ve manastırın avlusu ziyaretçilerle doluydu. Bölgeye geldiğinizde aracınızı otopark a park ediyorsunuz yukarıya aracınız ile çıkamıyorsunuz, yukarıya yani manastıra minibüsler sizi çıkartıyor dilerseniz yürüyebilirsiniz ama (tavsiye etmem) yaklaşık olarak 40 dakikalık dik ve virajlı bir bayır çıkmanız gerekiyor ama manzara mükemmel..
Bir rüya ve bir ikona
Girişteki bilgi panosu, manastırın hikâyesini anlatıyor. Meryem Ana (Panaghia) adına kurulan Sümela, Anadolu'daki en önemli manastırlardan biri. Dağın yamacındaki doğal bir mağaranın etrafında inşa edilmiş ve adının "siyah, kara" anlamına gelen bir kelimeden türetildiği düşünülüyor.
Kuruluş efsanesine göre MS 4. yüzyılda yaşayan iki keşiş, Barnabas ve Sophronios, rüyalarında Meryem'i görüyor. Meryem onlara, İncil yazarı Lukas'ın yaptığı ikonasının gösterdiği yolu izleyerek Mela Dağı'na ulaşmalarını söylüyor. Uzun bir yolculuktan sonra (bence en az 1 ay) bir mağaranın içinde Meryem Ana ikonasını buluyorlar ve oraya bir manastır inşa ediyorlar.
Girişteki pano: manastırın kuruluş efsanesi ve tarihi Türkçe ve İngilizce anlatılıyor.
Panoya göre manastır 6. yüzyılda İmparator Justinianus'un emriyle General Belisarios tarafından büyütülüyor. 1204'te kurulan Trabzon İmparatorluğu döneminde önemi artıyor ve önemli inşa faaliyetlerine sahne oluyor. Osmanlı padişahlarından da imtiyaz ve hediyeler alan manastır, büyük onarım ve eklemelerle bugünkü şeklini kazanıyor. 30 Ocak 1923 tarihli Lozan Antlaşması sonucunda uygulanan nüfus mübadelesiyle terk edilen Sümela, bugün bir anıt müze olarak ziyaretçilerini karşılıyor.
Avlu ve mağara kilise
Merdivenlerden inip avluya girdiğinizde, tepenizde dev bir kaya çıkıntısı beliriyor. Manastırın kalbi olan mağara kilise, bu kayanın altında, doğal bir mağaranın içinde.
Avlu ve tepede kaya çıkıntısı. Sağda manastırın kırmızı çatılı binaları.
Avluya inen taş merdivenler. Kalabalık olsa da yapının içinde kaybolmak kolay.
Avluya yukarıdan bakış: kırmızı kiremitli çatılar, kayalık ve aşağıda toplanan ziyaretçiler.
Manastırın panoraması: solda kaya, ortada binalar, arkada vadinin karşısındaki dağlar.
Freskler
Panoya göre manastırda ana kilisenin yanında farklı büyüklükte on şapel, ayazma, çan kulesi, kütüphane, iki katlı mutfak, çeşme, idari binalar ve misafirhane bulunuyor. Mağara kilisenin iç kısmı ve doğudaki duvar ile şapel, duvar resimleriyle kaplı. Bu resimlerde dünyanın yaratılışı, Hz. İsa ile Meryem'in hayatından sahneler ve azizler anlatılıyor. Manastırdaki duvar resimlerinin büyük çoğunluğu 18-19. yüzyıla tarihleniyor; görülebilen en eski resimler ise 14. yüzyıla ait.
Kayanın üzerindeki freskler: azizlerin yüzleri, halelerin altın rengi ve yer yer dökülmüş boyalar.
Fresklerin önünde durup bakınca, yüzyıllar boyunca bu kayanın dibinde yaşanmış hayatın izlerini görüyorsunuz. Bazı yüzler neredeyse tamamen silinmiş, bazıları ise hâlâ şaşırtıcı derecede canlı.
Gitmeden önce bilmeniz gerekenler
- Konum: Trabzon merkezden Maçka yönüne yaklaşık bir saatlik yol. Altındere Vadisi Milli Parkı'nın içinde.
- Yürüyüş: Otoparktan manastıra çıkış yokuşlu bir yürüyüş gerektiriyor. Rahat ayakkabı şart.
- Kalabalık: Ben ağustosta öğleden sonra gittim; avlu oldukça kalabalıktı. Daha sakin bir ziyaret için sabah erken saatleri deneyin.
- Hava: Vadide sis ve yağmur sık görülüyor. Yazın bile yanınıza ince bir hırka alın.
- Panoyu okuyun: Manastırın hikâyesini bilerek gezmek, odaları ve freskleri bambaşka gösteriyor.
Sümela'dan ayrılırken dönüp bir kez daha baktım: kayaya tutunmuş o cephe, vadinin sisi içinde hâlâ dağın bir parçası gibi duruyordu. keşke bu tarz yapılara insanlarımız biraz saygılı olsa birçok çizilen resimlerin yüzleri çıkartılmış karalanmış ve yazılar yazılmış bunları gördüğümde çok üzüldüm hatta söylenene göre yerel halk hastalandığında resimlerin yüzlerini kopartıp su ile karıştırıp içiyorlarmış inançlarına göre hastalıklarına şifa olacağını düşünüyorlamış.
Bu hikaye ne kadar doğrudur bilemem ama insanlar tahribatın üstüne böyle bir hikaye uydurmuş olabilir sanırım bunu hiçbir zaman öğrenemeceğiz.. Saygılarımla..
Beğendiysen fişe damganı bas.
Bu çekmecede başka neler var?
Kenar notları
Bu fişin kenarı henüz bomboş. İlk notu sen düş.